Nieuwbouwprijs

`Het is niet meer de gemeente die bepaalt wat er wordt gebouwd`

De Amsterdamse Nieuwbouwprijs is een nieuw initiatief: voor het eerst kunnen de bewoners zelf een prijs geven aan het beste nieuwbouwproject van deze stad.

De vaart mag er op dit moment wat uit zijn, er worden nog steeds heel wat nieuwe woningen opgeleverd in Amsterdam. Van augustus 2005 tot augustus 2006 zijn bijvoorbeeld 62 woningbouwprojecten opgeleverd, dat wil zeggen: complexen met ten minste vier woningen.

Sinds lange tijd wordt uit dat aanbod jaarlijks de Zuiderkerkprijs aan architect en opdrachtgever uitgereikt; zo ook vorig jaar. De jury van experts onder leiding van Felix Rottenberg bekroonde het Blok 23b2 op Haveneiland West (IJburg). Maar achter de schermen was toen al een protestactie gaande.

Frank Bijdendijk, directeur van woningcorporatie Het Oosten, was die prijs zat. “Ik had een brief naar de gemeente geschreven, omdat wij niet meer willen meedoen met de Zuiderkerkprijs. Ik wist niet wie er in de jury zaten, en vooral niet wat hun criteria waren. Het was zo maar een wisseltrofee, er zat niets achter. Het was een prijs van het establishment voor het establishment. Wij als woningbouwvereniging zijn veel meer geïnteresseerd hoe de burgers reageren op wat wij aanbieden.”

“Eerst hoorde ik niets op mijn brief. Tot een paar maanden later, in september, het Ontwikkelingsbedrijf Gemeente Amsterdam (OGA) een excursie organiseerde naar Madrid. We waren er nog niet of Sabine Lebesque van het OGA kwam op mij af: ‘Zeg, die brief …”

Lebesque, als architectuurhistorisch adviseur van het OGA verantwoordelijk voor de Zuiderkerkprijs, had zich aangesproken gevoeld. “Wij kennen Bijdendijk als een man met een stellige mening,” reageert zij. “Zijn kritiek ging ook niet zozeer tegen de prijs zelf. Die is inderdaad een onderscheiding van deskundigen, die al vele jaren bestaat en onder vakgenoten erg wordt gewaardeerd. Maar de prijs heeft niet de ambitie van en voor bewoners te zijn.”

“Natuurlijk weegt de jury van deskundigen ook mee hoe de bewoners oordelen over hun woning. Ze bekijken of de bouwplannen wel zo zijn dat de bewoners er wat aan hebben. Denk maar aan de ontwikkeling dat de laatste tijd buitenruimtes nogal eens ontbreken.”

Frank Bijdendijk legde in Madrid zijn plan voor een ‘volksprijs voor de woningbouw’ op tafel. “Ik dacht aan een open verkiezing,” legt hij uit, “zoals die in Het Parool is gehouden van het mooiste woord en de mooiste straat.”

Het idee viel bij het OGA in goede aarde. “Het was een duidelijk signaal dat een corporatie, een deelnemer aan de woningmarkt, zich inzet voor dit nieuwe initiatief,” aldus Lebesque.

“Het is immers niet meer de gemeente die bepaalt wat en hoe er gebouwd wordt. Wij laten heel veel aan de markt over. Dit soort samenwerking levert dus veel leuks op, met interessante informatie over wat de bewoners nu echt mooi of lelijk vinden, aantrekkelijk of juist niet.”

Zo is de Nieuwbouwprijs ontstaan, een verkiezing die voortaan jaarlijks zal terugkeren, georganiseerd door de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties, het OGA, Het Parool en AT5.

Aan de wedstrijd doen dit jaar 57 woonprojecten uit de periode augustus 2005 tot augustus 2006 mee, die het OGA in samenwerking met de architecten en opdrachtgevers heeft gedocumenteerd in het Projectenboek. Van vijf van de 62 projecten waren niet voldoende gegevens beschikbaar.

Die 57 projecten omvatten in totaal 4596 woningen (787 studentenwoningen in containers niet meegerekend). Omdat die woningen één tot anderhalf jaar geleden zijn opgeleverd, mag je verwachten dat de bewoners hun huis inmiddels op orde hebben. Ook de openbare ruimte eromheen is nu ingericht.

Alle bewoners van de 57 projecten krijgen volgende week een formulier waarin ze wordt gevraagd een rapportcijfer te geven voor hun woning, voor het gehele wooncomplex en voor de woonomgeving.

De twintig projecten die de hoogste cijfers krijgen, gaan door naar de volgende ronde. Een jury die bestaat uit bewoners van woonprojecten die voor die laatste twintig zijn afgevallen, selecteert uit die twintig de tien voor de eindronde.

In deze laatste ronde is het woord aan alle Amsterdammers. Zij kunnen vanaf september via een speciale website of een bon in deze krant aangeven welk van de laatste tien het winnende woonproject moet worden.

Op 25 oktober wordt dan tijdens een feestelijke avond de eerste Nieuwbouwprijs uitgereikt: een blijvend sieraad voor het winnende complex.

BERT STEINMETZ

Bron: Het Parool, 2007 06 22