De strijd om de Amsterdamse Nieuwbouwprijs is weer begonnen. Voor de derde keer mogen bewoners zélf het beste nieuwbouwproject van de stad aanwijzen. Hoezo bouwcrisis? Aan de derde editie van de Amsterdamse Nieuwbouwprijs doen alweer méér woningen mee dan de voorgaande keren.
Natuurlijk, het gaat om projecten die vorig jaar zijn opgeleverd, nog vóór het in volle hevigheid uitbarsten van de crisis. En in de voorgaande jaren had de woningbouw in Amsterdam juist een extra stimulans gekregen. Het zal de komende jaren wel wat minder worden, maar dat verandert niets aan het unieke karakter van deze prijs. Want hier zijn niet de deskundigen en ingewijden aan het woord, maar de gebruikers van alledag, de bewoners van de nieuwe projecten, en de inwoners van de stad voor wie de nieuwbouw een verrijking zou moeten zijn.
Al elf jaar dient de Zuiderkerkprijs, met een jury van stedenbouwkundige experts, als kroon op het werk van ontwerpers en ontwikkelaars in de stad. Maar meteen bij de eerste Amsterdamse Nieuwbouwprijs bleek al dat de bewoners heel anders tegen de nieuwe woonprojecten aankijken dan de bouwers en de ontwerpers.
In 2007 won De Monnik, een gedurfd wooncomplex midden op de Wallen, dat bij de nominaties voor de Zuiderkerkprijs helemaal niet voorkwam. En de winnaar van de Zuiderkerkprijs – een woonblok op Haveneiland West op IJburg – haalde de top twintig van de Nieuwbouwprijs niet eens. En vorig jaar ging de Nieuwbouwprijs opnieuw naar een opmerkelijk woonproject dat de jury van de Zuiderkerkprijs niet zag staan: de Schutterstoren in Osdorp.
Doordat de bewoners het allemaal zelf mogen zeggen, levert de Amsterdamse Nieuwbouwprijs ook een oordeel op met een ongebruikelijk draagvlak. Opmerkelijk is dat de bewoners een hoog cijfer geven aan hun nieuwe huis – voor de goede orde: dat zijn dus niet alleen de kopers van die huizen, maar ook de huurders. In 2007 was het gemiddelde rapportcijfer een 7,5, en vorig jaar maar liefst 8,1. Beide keren kregen slechts twee projecten een onvoldoende.
Er werd de afgelopen jaren ook flink campagne gevoerd om het ‘eigen’ woonproject veel stemmen te bezorgen. Bewoners mailden rond om stemmen te werven, en wat meer achter de schermen lieten ook de ontwikkelaars en architecten zich niet onbetuigd. Ontwerpers en bouwers maken bovendien dankbaar gebruik van de ‘bijvangst’ van de wedstrijd. De bewoners mogen niet alleen een rapportcijfer geven, maar ook noteren wat ze goed of juist minder bevalt aan hun nieuwbouwwoning. Daar steken de planners en ontwikkelaars graag wat van op.
Haveneiland West, Blok 14 (IJburg)
IJburg is een verhaal apart. Ditmaal doet een recordaantal van twintig projecten mee, met in totaal meer dan 1600 woningen. De waardering van de bewoners op IJburg liep de voorgaande jaren sterk uiteen. Een aantal projecten kreeg hoge rapportcijfers en eindigde bij de eindstemming ook hoog in de top tien. Maar andere kregen juist een opvallend lage beoordeling. Het grote Blok 14 op Haveneiland West heeft de vorm van een rechthoek met een knik rond een binnenhof. Het blok kent een grote variëteit aan bouwvormen en bouwhoogtes. Het opvallendst zijn de zwevende woningen boven een brede doorgang naar de binnenhof.
Mi akoma di color en Mi mundo di color (Zuidoost)
In Nieuw Grunder in de Bijlmer zijn twee lage woonblokken verrezen waar het de bedoeling was dat de bewoners, meest van buitenlandse herkomst, er sterk hun stempel op zouden drukken. In Mi akoma di color (Mijn gekleurde hart)waren ze zelfs vanaf het begin betrokken bij het ontwerp. Verrassing: er kwam geen exotisch uiterlijk uit, maar juist een traditioneel Hollandse bouw met gemetselde baksteen en schuine daken. Mi akoma di color en Mi mundo di color (Mijn gekleurde wereld)bevatten nu een kleine zeventig woningen, deels sociale huur, deels koop in het middensegment.
De Waaier (Noord)
Als tegenwicht voor de grote bouwmassa’s her en der in de stad is ook op allerlei plaatsen aan invulling van kleinere ruimtes gewerkt. In Noord zijn daarvan verschillende voorbeelden te vinden. In het groen langs de Frambozenstraat in Tuttifruttidorp, zoals het in de volksmond heet, is De Waaier neergezet, vijf bouwblokken van verschillende lengte met eengezinswoningen. Ze hebben geen tuinen, maar wel balkons of een dakterras. Opvallend is de vormgeving met een donkere houten gevel,en de ligging van de woonkamers op de eerste verdieping: dan heb je het meeste profijt van het uitzicht op de omgeving.
La grande cour en Westerkaap (Centrum)
La grande cour en Westerkaap zijn twee onderdelen van de nieuwbouw op het Westerdokseiland. De maar liefst zeven architecten moesten hun fantasie stevig botvieren om met zo’n dicht bouwprogramma rond binnenhoven de bewoners toch een aantrekkelijk uitzicht te bieden. De vorig jaar opgeleverde delen van de
nieuwbouw op het Westerdokseiland hebben samen 444 woningen. Het zijn slechts enkele van de grote nieuwbouwprojecten die vorig jaar zijn opgeleverd: De Buskenblaser in Bos en Lommer, 239 woningen; twee torens aan de Jan van Zutphenstraat in Osdorp, 196 appartementen; Jatopa in Slotervaart, 256 woningen;
Nieuw Kempering in Zuidoost,348; de nieuwe K-flats in Zuidoost, 595; Olympisch Kwartier in Zuid, 557; New Amsterdam aan de Zuidas, 194 woningen. Het aandeel van grote projecten in deze editie van de Nieuwbouwprijs is dan ook aanzienlijk.
Over de Amterdamse Nieuwbouwprijs 2009
Dezer dagen krijgen 6500 bewoners van 74 Amsterdamse nieuwbouwcomplexen, die tussen augustus 2007 en augustus 2008 zijn opgeleverd, het formulier van de Amsterdamse Nieuwbouwprijs in de bus. Zij worden daarin uitgenodigd een rapportcijfer te geven voor hun woning, hun wooncomplex en hun woonomgeving. Eind juli, als de ingevulde formulieren terug zijn, wordt aan de hand van de rapportcijfers een selectie gemaakt van twintig woonprojecten. Een maand later bekijkt een jury van bewoners die zich daarvoor hebben opgegeven, die twintig woongebouwen en stelt daaruit een top tien samen. Vervolgens kunnen alle Amsterdammers via www.nieuwbouwprijs.nl hun stem uitbrengen. Dan worden tot eind oktober elke week in PS Wonen en op AT5 twee complexen uitvoerig gepresenteerd, met hun bewoners, architecten, bouwers en opdrachtgevers. Op 29 oktober wordt het winnende complex bekendgemaakt.
De Amsterdamse Nieuwbouwprijs is een initiatief van de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties, het Ontwikkelingsbedrijf Gemeente Amsterdam, Het Parool, AT5 en Bouwend Nederland.
Tekst: Bert Stenimetz, Het Parool
Beeld: Floris Lok
