Nieuwbouwprijs

Een bijzondere winnaar dit jaar: exclusief en duur wonen. De vierde Amsterdamse Nieuwbouwprijs gaat naar Buitenveldert.

Nee, het is bepaald geen doorsnee van de Amsterdamse woningbouw waar de Amsterdamse Nieuwbouwprijs dit jaar naartoe gaat. Des te opmerkelijker dat de Amsterdammers juist dit project de meeste stemmen hebben gegeven.

Zelf hadden ze ook helemaal niet op deze onderscheiding gerekend, Bart Mispelblom Beyer en Charlotte ten Dijke van Tangram Architecten en directeur Pieter Wassenaar van Hillen & Roosen, de opdrachtgever en bouwer van Crystal Court. “Echt niet,” verzekert Ten Dijke in de Theaterfabriek, waar wethouder Maarten van Poelgeest de prijs uitreikte midden in de woonbeurs De Grote Amsterdamse Housewarming. “Dit is toch een verdacht segment, voor huizenkopers met veel geld.”

Wassenaar is ‘trots als een pauw’: zijn bedrijf heeft immers, na de eerste aflevering in 2007, voor de tweede maal de Amsterdamse Nieuwbouwprijs veroverd. En dat nog wel een jaar na een faillissement en een doorstart. “Dat is een geweldige opsteker voor ons.” De voorgaande drie maal ging de prijs ook naar projecten met koopwoningen, maar dan toch met (voor Amsterdamse begrippen) wat meer gemiddelde prijzen. Vorig jaar riante eengezinswoningen, vier verdiepingen en een groot terras, op IJburg voor zes ton; in 2008 appartementen in de Osdorpse Schutterstorenvoor de helft van die prijs.

Crystal Court, een buitenissige sculptuur naast het winkelcentrum Gelderlandplein met 36 zeer royale appartementen, is bedoeld voor de top van de markt. Een woning van 180 vierkante meter voor 750.000 euro, de 60.000 euro voor de parkeerplaats niet meegerekend, dat idee. Ook de vorm van het complex is bepaald niet alledaags: vier torens met ver uitgeschoven blokkendozen, geheel met hout bekleed, en daartussenin een hoge glazen hal met waterpartijen, groen en fonteinen die doorlopen tot buiten de glazenwanden. Het moest iets bijzonders worden, maar, vertelt architect Mispelblom Beyer:  “Toen we de maquette lieten zien, moest de opdrachtgever wel even slikken.” De klus werd nóg gecompliceerder, toen Hillen & Roosen vorig jaar failliet ging. Vandaar dat het glazen atrium nog steeds niet helemaal is opgeleverd. Maar het bedrijf maakte een doorstart, de woningen zijn wél opgeleverd, en de bewoners zijn dik tevreden; hun rapportcijfer was een 8,2.

Ook de vijf juryleden vonden dat Crystal Court thuishoorde bij de tien genomineerden, al hadden zij hun bedenkingen. Want voor zo veel geld hadden de bewoners wel een geheel voltooid gebouw mogen hebben, meenden zij. Maar de jury noemde het goed dat er in Amsterdam ook voor de happy few die flink wat geld te besteden hebben, zulke bijzondere projecten worden gebouwd: een uniek concept met heel mooie materialen, een blikvanger die toch prachtig in de wijk past. Dat was ook de bedoeling, lichten MispelblomBeyer en Ten Dijke toe. “We wilden duurzaam bouwen in het stedelijk weefsel. En het doorzicht naar het park is door het glazen atrium behouden gebleven.”

Ook in andere opzichten is de Amsterdamse Nieuwbouwprijs dit jaar buitenissig. Niet de wijken met grootscheepse nieuwbouw – IJburg, Nieuw-West – maar een bedaagde buurt als Buitenveldert springt er uit, met twee projecten nog wel. Het veel klassiekere appartementencomplex aan de Kalfjeslaan behaalde de achtste plaats. Ook de jury had dit niet verwacht. De juryleden hadden erop gerekend dat het deelproject VOC Cour van architect Jeroen Schipper op het Westerdokseiland de meeste stemmen zou krijgen; het werd uiteindelijk de derde plaats. Ook het Westerdokseiland prijkt trouwens tweemaal in de top tien; Westerkaapwerdzevende. Als de jury het zelf voor het zeggen had gehad – nu mogen ze ermee voor de dag komen – had Aquamarijn moeten winnen, de laatste van vier woontorens aan de Janvan Zutphenstraat in Osdorp. Na het tellen van de stemmen eindigde dit woongebouw op de vierde plaats.

Dat de stemmers de tweede prijs gaven aan Koningshof Waterwoningen in de Bijlmer, is om een heel andere reden opmerkelijk. Nog niet eerder werd een woonproject in Zuidoost genomineerd voor de Amsterdamse Nieuwbouwprijs en meteen scoort het hoog. Koningshof werd tegelijkertijd met Crystal Court besproken in PS Wonen, onder het motto ‘twee uitersten’. Hier gaat het om een rij met 22 woningen van twee verdiepingen, honderd vierkante meter, met een terras aan het water. Sober en doelmatig uitgevoerd, een fraai ontwerp van architecte Neelu Boparai, waarvoor de gelukkige bewoners 232.000 euro moesten betalen.

Westerkaap, Noord 1 – Fase 2

De laatste twee genomineerden voor de Amsterdamse Nieuwbouwprijs, vierde jaargang. Stemmen kan nog tot donderdag.

Voor de bespreking van deze kandidaat voor de Amsterdamse Nieuwbouwprijs gaan we terug naar het Westerdokseiland. Ditmaal in die gevaarlijk scherpe punt die pal naar het noorden wijst.

“Een heel complexe locatie om te vullen,” beschrijft Wienke Bodewes (58), directeur van Amvest, de ontwikkelaar die samen met woningcorporatie Ymere onder de naam Hofmakerij dit deel van het Westerdokseiland heeft bebouwd. “Je hebt met twee kanten te maken. Het IJ heeft een heel andere dynamiek dan de Westelijke Eilanden. De architect heeft dat heel zorgvuldig opgelost. Het zicht aan beide zijden is optimaal benut.” Die architect is Christine de Ruijter (42), directeur van het Antwerpse AWG Architecten. Zij ontwierp ook voor het Oostelijk Havengebied en IJburg. Lachend: “In Amsterdam heb ik meer gebouwd dan in Antwerpen!”

Ook zij noemt dit een uniek project: “Aan de rand van de binnenstad, met zicht op het IJ. Zo’n plek vind je in de stad niet gauw.” Maar de plattegrond was niet gemakkelijk. “Je moest echt uitdokteren wat mogelijk is op zo’n kavel. Je wilt alle woningen een mooi uitzicht geven.” Daarnaast was het probleem dat er in een grote dichtheid van woningen gebouwd moest worden, en ooknog met een mix van alle woningtypes. In Westerkaap is 30 procent sociale huur, 15procent vrije huur en 55 procent koop.

Belangrijkste doel, zegt De Ruijter: “Dit gebouw moet mooi oud worden. Natuurlijk word je beïnvloed door de mode,maar je wilt toch vooral een zekere tijdloosheid nastreven.” Voor de bewoners staat vast dat de architect in die opdracht is geslaagd; zij gaven een 8,8 als rapportcijfer. Ook de jury vond dit een superproject. “Het uitzicht aan twee kanten is fantastisch,” verzucht Riet de Graaf. “Niets op aan te merken,” besluit William Kobossen.

Zo beleven ook Jan Joost Peskens (62) en Anetty Werther (61) hun woning. Dat mag ook wel, want Werther wilde helemaal niet weg van hun vorige plek, aan de Brouwersgracht. “Daar hebben we dertig jaar gewoond. Het was gewoon meesterlijk daar, een tuintje erbij,” zegt Werther. “We hadden helemaal geen verhuisplannen. Maar ik vind het altijd leuk naar iets nieuws te kijken,” brengt Peskens daar tegenin. “De Brouwersgracht was oud en vergde te veel onderhoud. Dit is levensloopbestendig. Ik had me over de plannen met Westerkaap laten informeren. En toen het in de verkoop kwam, moest er geloot worden.” Werther: “Ik zei: doe maar mee, want we loten toch niet in, met 120 gegadigden. Maar op deze verdieping waren we nummer twee, en nummer één haakte af.”

Zo betrokken zij een appartement van 156 vierkantemeter met een rij ramen aan het IJ en een balkon aan het Westerdok, met uitzicht op het Realeneiland. Zij betaalden 680.000 euro, inclusief een plek in de parkeergarage. “Uiteindelijk heeft Jan Joost wel de goede beslissing genomen,” geeft zijn vrouw toe. “Dit huis is zo mooi licht en heeft veel ruimte. En het is vlak bij onze oude plek… Ik denk nog steeds aan de Brouwersgracht. Maar ik zou niet meer terug willen.”