Nieuwbouwprijs

VOC COUR

Twee deelprojecten op Westerdokseiland zijn dit jaar voor de Nieuwbouwprijs genomineerd, en dit ontwerp van architect Jeroen Schipper is er één van. Hij ontwierp twee onderdelen van de VOC Cour, het middelsteblok van Westerdokseiland.

Martin van der Laan (40) staat te stralen voor ‘zijn’ VOC Cour, want als directeur van de bescheiden Ontwikkelings Maatschappij Apeldoorn (OMA) ishij verantwoordelijk voor dit prestigieuze project, zijn eerste in Amsterdam. “Mijn vader heeft in 1999 meegedaan aan de wedstrijd die was uitgeschreven om een visie te ontwikkelen voor het Westerdokseiland. Er waren zo’n 45 deelnemers, maar hij was één van de driewinnaars. Dat was het hoogtepunt van zijn loopbaan. Daarom is het zo droevig dat hij in 2006 is overleden, veel te jong.”

Van der Laan trok samen op met de aannemers Volker Wessels en Nijhuis en de woningcorporatie de Alliantie. “De kern van ons plan,  legt hij uit, “was zoals we het in Apeldoorn gewend waren: grote binnenplaats, veel ruimte, royale balkons. En dan diverse typen woningen– koop, AMH-woningenmet een lage hypotheek, sociale huur, aangepaste woningen – niet in aparte gebouwen onderbrengen, maar door elkaar. De bewoners zijn allemaal mensen.”

Dat maakte het ontwerpen een ingewikkelde klus, vertelt Jeroen Schipper (44). “Het vergt veel afstemming, ook al omdat er meerdere architecten bij betrokken zijn.” Het mochten in dit havengebied allemaal stevig bouwblokken worden. Schipper: “Daarom hebben we voor deze bonkige, noeste vorm gekozen, met veel metselwerk, tot zelfs op de onderkanten van de balkons.” De bewoners waardeerden hun complex met een 8,1 gemiddeld. Hun eigen woningen gaven ze een hoger cijfer, maar het gebouw als geheel drukte het oordeel. De afwerking was duidelijk een minpunt.

Voor een koopwoning van 120 vierkantemeter moest 362.000 euro worden betaald, maar de jury was vooral zeer enthousiast over de sociale huurwoningen. “Je ervaart ruimte,” vindt Willemijn van Kempen, “en hebt een geweldig uitzicht op de binnenplaats.” Alleendeprijs van een parkeerplaats (275 euro per maand) noemt de jury buiten proportie.

Voor hun woning betalen Kim Weller en Elia Heesbeen (beiden 22) 519 euro huur, inclusief servicekosten. Het is voor allebei hun eerste huis; ze woonden nog bij hun ouders, maar waren (met een kind) dringend op zoek naar eigen woonruimte. “We zagen dit project op Woningnet,” vertelt Kim. “We reageerden meteen én kregen deze woning. We hadden helemaal nog geen hoog nummer, maar je moest ook een kind hebben om hiervoor in aanmerking te komen.” Ze zijn de koning te rijk. “Midden in het stad, maar toch met zo’n grote buitenruimte,” somt Elia op. “En dan de locatie, naast het Centraal Station.”

“Het is een heel hoge bouwdichtheid,” vat ontwikkelaar Van der Laan samen, “maar toch biedt het veel ruimte, licht en lucht.” Hij kijkt trots naar de glazen toegang tot de grote cour, waarop als eerbetoon de de naam van zijn vader is gegraveerd.

Kalfjeslaan

De stembus is geopend voor de vierde jaargang van de Amsterdamse Nieuwbouwprijs. Vandaag het derde duo wooncomplexen die meedingen naar de prijs.

Je zou dit niet in Amsterdam verwachten: een royaal landgoedachtig gebouw, weelderig in het groen gelegen, met zeventigongebruikelijk ruime appartementen.

Deze verrassing ligt verscholen aan de rand van de stad, langs de Kalfjeslaan, die de grens met Amstelveen vormt. Achter de katholieke kerk stond daar, al voordat Buitenveldert werd bebouwd, een verzorgingshuis. Toen dat vernieuwd moest worden, besloot de beherende stichting ernaast een nieuw woonzorgcentrum neer te zetten. Op de plaats van het oude zou een luxe appartementengebouw komen. Met de verkoop van die woningen konden meer ruimte en betere faciliteiten voor de bewoners van het zorgcentrum bekostigd worden.

Architect Luuk Naarding (64) kreeg de opdracht zowel het woonzorgcentrum als het appartementengebouw te ontwerpen. Het laatste moest klasse en een jarendertiggevoel uitstralen, en dat is gelukt. “Als je kwaliteit wilt bieden voor mensen die meer kunnen betalen, moet de gevel wel iets majestueus hebben,” vindt Naarding. “Maar verder is het niet alleen maar imposant, ik heb het eenvoudig en rustig gehouden, met rode steen. Wel heb ik het beton van de kolommen, balkons en de veroverstekende daklijst een mooie kleur gegeven, door wit in plaats van grijs cement te gebruiken. Dat maakt het warmer en vriendelijker.”

“We schrokken er wel even van,” reageert Harrie van Noorden (47), directeur van de ThunnissenGroep. “Wit beton bleek een stuk duurder dan het gewone grijze beton. Maar het hele ontwerp van Naarding maakte ons meteen enthousiast. In zo’ngebouwvoelen de mensen zich thuis.”

Thunnissen werd niet alleen de bouwer, maar ook de ontwikkelaar van het complex. “De zorgstichting durfde dat risico niet aan en heeft ons benaderd voor de verkoop van de woningen,” aldus Van Noorden. “Het is ook wel een plek met haken en ogen, vooral door het vliegtuiglawaai. Maar het heeft ook het grote voordeel dat dit het enige stukje Buitenveldert is met eigen grond.”

Bill (65) en Louise (59) Duursma kochten een appartement van 140 vierkantemeter op de begane grond plus nog eens 170 vierkante meter buitenruimte en een plek in de parkeergarage, voor 514.500 euro. Ze kwamen uit Heiloo, maar waren het op en neer reizen zat en wilden graag terug naar Buitenveldert. “Maar we wilden wel net zoiets als we hadden, dus ruime vertrekken en minstens twee slaapkamers. Toen we dit op internet vonden, zeiden we meteen: dit is het.” Van vliegtuiglawaai hebben ze geen last: “Het is heel goed geïsoleerd. En in het huis is vloerverwarming standaard, we hebben geen radiatoren. Ook nergens drempels trouwens. Het is een prachtig gebouw, schitterend gelegen tussen bomen en water, met het Amsterdamse Bos vlakbij.”

De bewoners gaven een 8,9 als rapportcijfer, en daar zijn de juryleden het van harte mee eens. “Zonder meer schitterend,” oordeelt Riet de Graaf. “Er valt niets op af te dingen,” vindt ook Joyce du Pont.

Koningshof

En nu dan het andere uiteinde. Waar eens het flatgebouw Koningshoef stond, kun je goed de transformatie van de Bijlmer zien. Aandeene kant winkelcentrum Kraaiennest en de oude honingraatflats van het Bijlmer Museum. Aan de andere kant straten met nieuwe laagbouw in alle soort en maten, langs de verlaagde ’s-Gravendijkgreef.

Delta Forte, de ontwikkelingsafdeling van woningcorporatie Rochdale, heeft daar samen met de aannemers UBA en De Nijs een groot aantal woningen neergezet, dertig procent voor sociale huur en de rest voor de verkoop. Maar dan wel voor eigen risico, zonder te wachten totdat een bepaald percentage al van papier was gekocht.

Het was een les, legt Willem van der Steen (59) uit, projectmanager bij Delta Forte. “In tien jaar tijd is de verhoudingverschovennaar wat de markt vraagt; dat is nu bepalend.” Eeneersteopzet voor deze buurt bevatte duurdere woningen, maar die verkochten ‘slecht tot niet’. “Rochdaleheeft een deel overgenomen en verhuurd; dat liep wel.

Met die ervaring in het achterhoofd kreeg architecte Neelu Boparai (39) de opdracht het ‘gouden randje’ van de buurt te ontwerpen: eengezinswoningen met een terras aan het water. Maar dat moest, na verandering van de doelgroep, dan wel sober, doelmatig enefficiënt. Een uitdaging noemt Boparai het. “Het is een heel mooie locatie met een hoge potentie, aan het water, langs het Bijlmerpark. En die unieke plek moest voor iedereen bereikbaar zijn.”

De bewoners van de 22 woningen zijn heel gelukkig met het resultaat: ze gaven een 8,1. Marion Hamel (49) en Lucien Felicien (53) vinden hun nieuwe huis meer dan prachtig. Toen hun flatgebouw Gerenstein in 1991 werd gesloopt, verhuisden ze naar een huurwoning in Nieuw Sloten. Daar kopen was te duur voor hen, maar toen zij een tekening onder ogen kregen van Koningshof, waren ze gelijk enthousiast. “Ik zag die folder en zei: Wow, dit is het! We hebben niet verder gezocht,” vertelt Hamel. “Het is echt top wat hier aan de Bijlmer zo veranderd is.”

“Vroeger, in die flat op zeshoog,” vult Felicien aan, “was je pas thuis als je je eigen deur achter je dicht deed. Nu ben je al thuis als je de straat in komt.Hier is het of je op vakantie bent.” Ook de jury viel voor deze rij woningen. “Je gaat er niet van uit je dak,” vindt Willemijn van Kempen,“maar het is absoluut waar voor je geld.” William Kobossen wijst vooral op het belang van de revitalisatie van de Bijlmer. Zelf woont hij in een koopwoning op de voormalige plek van flatgebouw Eeftink, waaraan hij een acht uitdeelde. Hij betaalde er 250.000 euro voor.

De woningen van Koningshof zijn nog goedkoper: 232.000 euro voor maar liefst honderd vierkante meter. “Een prima prijs/kwaliteitverhouding,” oordeelt jurylid Stef Hehemann. “Iedereen kan hiervan genieten,” stelt architect Boparai tevreden vast. “Ik was uitermate verrast door de hoge beoordeling. De huizen zijn helemaal niet in het oog springend of luxe. Maar dat de mensen er met zo veel plezier wonen, dat gun ik ze. Ik ontwerp voor hen.”

De stembus is geopend voor de Amsterdamse Nieuwbouwprijs, vierde jaargang. Wederom twee portretten van wooncomplexen die ditmaal meedingen naar de prijs.

CRYSTAL COURT

Twee uitersten ditmaal. Koopwoningen in Buitenveldert voor de top van de markt en in de Bijlmer voor de veel smallere beurs.

Eerst maar eens die top. Bij het Gelderlandplein kreeg ontwikkelings- en bouwbedrijf Hillen & Roosen de opdracht in plaats van drie scholen en een kinderdagverblijf een complex met 152 koopwoningen en een blok met 110 huurwoningen te bouwen, plus op de Willem van Weldammelaan iets ‘voor het beperkte hogere segment’, zoals directeur Pieter Wassenaar (43) van Hillen & Roosen het uitdrukt. “Dan moet het iets unieks zijn. En daarvoor kwamen we bij architectenbureau Tangram uit.

 Dat hebben ze geweten. “Toen we de maquette voor het eerst lieten zien, moest de opdrachtgever wel even slikken,” vertelt Bart Mispelblom Beyer (52) van Tangram. Zijn collega Charlotte ten Dijke (ook 52): “We besloten vier sculpturen te maken met ver uitstekende blokken, die geheel vrij zijn in te delen. Dat kan door het gebruik van holle vloeren. En door het grote glazen atrium behoudt de buurt het doorzicht naar het park erachter.” “De bouw was niet alledaags,” geeft opdrachtgever Wassenaar toe. “Die glasconstructie met vijvers waarin allerlei waterplanten komen, en die met hout betimmerde gevels: het heeft ons veel hoofdbrekens gekost.”

Daar kwam nog bij dat vorig jaar ontwikkelings- en bouw bedrijf Hillen & Roosen failliet ging. De woningen waren net opgeleverd, maar het gemeenschappelijke deel nog niet. Wassenaar: “Voor de bewoners was dat een tegenslag, maar ik ben ervan overtuigd dat het goed komt.” Dit temperde het rapportcijfer van de bewoners uiteraard, maar ze kwamen altijd nog tot een 8,2. Zij verschillen ook duidelijk van mening met Ronald Hooft, die vorige week in zijn column in deze krant Crystal Court al de maat nam. Samengevat: mag het een onsje minder zijn?

“Het is een bijzonder ontwerp, maar het knalt er toch niet uit,” vindt bewoner Edwin Basten (47). “Het is niet controversieel, mooi aangepast aan zijn omgeving. Dat mag wel in een wijk die bekend staat als saai en monotoon.” Basten betaalde voor zijn appartement van 180 vierkante meter 750.000 euro, en nog eens 60.000 voor een parkeerplaats. Maar de 36 appartementen in het complex zijn allemaal verschillend van ligging, indeling, omvang en prijs. Een topappartement van 250 vierkante meter met drie grote terrassen rondom kostte 1,9 miljoen. Basten woonde in Maarssen, maar wilde terugnaar Amsterdam. “Eerst zocht ik in de grachtengordel en in Oud-Zuid. Dat is niet alleen heel duur, maar vooral ook onpraktisch; het blijven oude woningen. Hier is het misschien minder romantisch, maar je hebt wel veel wooncomfort volgens de nieuwste eisen.”

Ook de jury is heel positief. “Een prachtige blikvanger,” oordeelt Riet de Graaf. De appartementen zijn wel ontzettend duur, vindt de jury, maar het is goed dat er in de stad ook dit soort projecten bestaat. Al had het voor het vele geld wel af mogen zijn.